HSP en onderprikkeling

De meeste HSP weten wel dat overprikkeling een veel voorkomend probleem is onder hoogsensitieve mensen. Onderprikkeling, dus een te weinig aan prikkels, kan behoorlijk vervelende gevolgen hebben, zowel fysiek als mentaal. Het gaat dan wel om een langere termijn. Een vakantie van een paar weken met weinig prikkels is over het algemeen geen probleem.

Mogelijke gevolgen van onderprikkeling op lange termijn

Emotionele gevolgen

HSP kunnen zich neerslachtig of zelfs depressief gaan voelen. Een gebrek aan prikkels kan leiden tot een gevoel van zinloosheid en ontevredenheid.

Fysieke gevolgen

Langdurige onderprikkeling kan leiden tot fysieke klachten zoals vermoeidheid en een algemeen gevoel van malaise.

Stress en angst

Hoewel het paradoxaal klinkt, kan een gebrek aan prikkels juist stress en angst veroorzaken. Dit komt omdat het brein voortdurend zoekt naar prikkels en de afwezigheid hiervan kan zorgen voor een gevoel van onrust. Dus zo kan die onrust ook weer stress veroorzaken.

Verminderde creativiteit

Zonder voldoende prikkels kan het moeilijker zijn om creatief en productief te zijn. Je kunt vast komen te zitten in een routine en moeite hebben om nieuwe ideeën te genereren.

Verveling en lusteloosheid

Ook kan onderprikkeling leiden tot verveling, waardoor je je lusteloos en ongemotiveerd kunt voelen.

Verminderd concentratievermogen

Tot slot kan onderprikkeling leiden tot problemen met concentreren, omdat je brein niet genoeg uitdaging krijgt om alert te blijven.

Oorzaken van onderprikkeling

Onderprikkeling ontstaat vaak sluipenderwijs. Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Sociale isolatie. Weinig contact met anderen, bijvoorbeeld door thuiswerken of een kleine sociale kring.
• Eentonig werk. Taken die weinig uitdaging of afwisseling bieden, waardoor het brein onvoldoende input krijgt.
• Te veel vermijding. HSP die overprikkeling willen voorkomen, slaan soms door naar de andere kant en mijden bijna alle prikkels.
• Weinig fysieke beweging. Een zittende leefstijl vermindert zowel lichamelijke als zintuiglijke input.
• Gebrek aan doelen of uitdaging. Zonder een richting om naartoe te werken, verdwijnt de natuurlijke bron van mentale stimulatie.

Wat kun je eraan doen

Onderprikkeling herstellen vraagt niet om een overvolle agenda, maar om gerichte, betekenisvolle prikkels. Enkele aanknopingspunten:

• Zoek gepaste uitdaging. Een nieuwe vaardigheid, een cursus of een project met een duidelijk doel houdt het brein actief zonder te overweldigen.
• Bouw beweging in. Een wandeling, sport of andere fysieke activiteit levert vaak al genoeg extra prikkels op om het verschil te merken.
• Onderhoud sociale contacten. Ook voor HSP die snel overprikkeld raken, blijft een minimum aan sociaal contact belangrijk.
• Wissel routine af. Kleine veranderingen, zoals een andere route lopen of een nieuwe hobby oppakken, doorbreken de eentonigheid.
• Luister naar je eigen ritme. De juiste hoeveelheid prikkels verschilt per persoon en per periode. Regelmatig bij jezelf nagaan of je te veel of te weinig prikkels krijgt, voorkomt dat je te lang in een onderprikkelde staat blijft hangen.

Goede balans

Het is van belang om in je werk – en je privé – een goede balans te vinden. Niet te veel, maar ook niet te weinig prikkels. Een aanrader om je verder hierin te verdiepen is trouwens het boek Prikkels bijten niet van Saskia Klaaysen. Zij gaat hierin ook speciek in op de HSP-HSS, de high sensation seeker. Deze specifieke variant van HSP heeft juist beduidend meer prikkels nodig dan gemiddeld.