Wanneer ik een afspraak bij de tandarts heb, ben ik op tijd. Ben ik zeker vijf minuten van tevoren op de praktijk. Te laat komen is niet aan de orde. Als hoogsensitieve persoon (HSP) kom ik bijna altijd op tijd, en liever ruim op tijd. En dat geldt voor zover ik weet de meeste HSP. Te laat komen voelt voor ons als een klein drama, terwijl een ander er misschien luchtig over doet.
Onderzoek naar hoogsensitiviteit en punctualiteit lijkt er niet te zijn. Wel is er onderzoek naar laatkomers in het algemeen. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen monochrone en polychrone mensen. Monochronen doen het liefst één ding tegelijk en houden zich aan de klok. Polychronen doen graag van alles tegelijk en gaan losser met tijd om. Wij lijken meer op de eerste groep, en dat past wel. Veel dingen tegelijk betekent veel prikkels, en daar zoeken we altijd de juiste balans in.
Wat is de reden dat HSP zo punctueel zijn?
Maar waarom zijn wij zo, vertonen we dit gedrag? Een paar ideeën.
Wij houden rekening met de ander
Onze antennes staan aan. We voelen de ergernis van iemand die staat te wachten al voordat die er is. Te laat komen betekent iemand teleurstellen, en dat willen wij liever niet.
Haast is stress
Rennen, steeds op de klok kijken, een hart dat sneller klopt. Voor een gevoelig zenuwstelsel is dat zwaar en het herstelt niet zomaar. Een buffer voorkomt dat gevoel.
Wij denken vooruit
We verwerken diep en zien daardoor ook alles wat mis kan gaan: de file, de volle parkeerplaats, de verkeerde afslag, de trein die uitvalt. Wat we kunnen bedenken, plannen we in.
Wij zien ergens tegenop
Een nieuwe plek, onbekende mensen, een spannend gesprek. Dan hebben we extra reden om vroeg te vertrekken, al is het maar om de omgeving te leren kennen.
Aankomen kost energie
Even landen, de ruimte in je opnemen, kijken waar je gaat zitten. Wie op de valreep binnenkomt, mist dat moment en begint de afspraak al vol. We bereiden ons vaak goed voor.
Wij zijn bang voor die blik
We voelen afkeuring snel en nemen kritiek zwaar op. Een opgetrokken wenkbrauw blijft bij binnenkomst nog uren hangen.
Waarschijnlijk is het een mix van deze dingen, en bij ieder van ons weegt iets anders zwaarder. Een deel is ook gewoon karakter. Niet elke HSP is punctueel en niet elke punctuele man is hoogsensitief.
De keerzijde
Ruim op tijd komen heeft ook nadelen. Wie te vroeg is, staat soms te wachten in een drukke ruimte of zet een ander onder druk die nog niet klaar is. Ook kunnen wij vergeten dat iemand die drie minuten later komt meestal niet onbeleefd is, maar gewoon anders is ingesteld. Dat niet meteen persoonlijk nemen scheelt ook veel ergernis.
Wat voor ons werkt
- Plan bewust een marge in, maar bedenk ook waar je kunt wachten als je te vroeg bent. Een koffietent of een blokje om is genoeg.
- Zeg vooraf: “Ik ben er vaak wat eerder, maar laat me vooral niet opjagen.”
- Gun jezelf na aankomst een minuut om te landen (en te aarden), voordat je het gesprek in gaat.
Mijn verhaal
Op tijd komen is voor mij wel een familiedingetje. In het gezin waar ik opgroeide waren er gezette tijd voor alles. Voor koffiedrinken, lunch, avondeten. En wanneer je er niet was, of te laat was, werd er gewoon begonnen zonder me. Dus het op tijd zijn zit er bij mij dubbel ingebakken.
Daar probeer ik losser mee om te gaan. Ik heb een hele tijd geen horloge gedragen, dat hielp wel iets. Maar een telefoon heeft altijd de tijd, en meestal heb ik een telefoon bij me (behalve tijdens het wandelen).
Om wat meer te oefenen, om wat vrijer te worden, kom ik expres wel eens iets te laat. Gewoon om mezelf te laten zien dat het wel kan. Het is dan soms confronterend, maar tegelijkertijd grappig om te zien wat er dan met me gebeurt. Ik schiet van rust, naar steeds meer stress, naar soms bijna paniek. Door daar mee te oefenen, ga ik er wel wat ontspannener mee om. Het ligt natuurlijk ook aan het type afspraak, een sollicitatiegesprek voelt belangrijker dan de wekelijkse vergadering.
