“Hou het professioneel.” Bijna iedereen kent die zin, en bijna iedereen weet wat er mee bedoeld wordt: laat vooral niet merken wat je voelt. Wie op kantoor geraakt is door een opmerking, slikt het weg. Wie gefrustreerd is, glimlacht door. Een trillende stem, een traan of een zichtbare onzekerheid wordt al snel gezien als zwakte.
Ik zie dat anders. Emoties horen bij mensen, en mensen horen op de werkvloer. Wie dat verstopt, betaalt er een prijs voor. Tegelijk betekent emoties tonen niet dat alles er maar uit mag. Ga bewust met emoties om, met oog voor elkaars grenzen. Dat is juist professioneel!
Professioneel is niet hetzelfde als emotieloos
Een emotie voelen is iets anders dan erdoor meegesleept worden. Professioneel zijn betekent dat je verantwoordelijkheid neemt voor wat je voelt. Dat gaat prima samen met zeggen dat iets je dwarszit, dat je trots bent of dat een opmerking binnenkwam. Wat niet past is een emotie inzetten als wapen of een ander ermee overspoelen.
Het verschil zit dus tussen (bewust) tonen en (gedachteloos) uitleven. Het eerste maakt contact mogelijk, het tweede kan het juist stuk maken.
Wat de wetenschap zegt
Onderzoekers noemen het onderdrukken van gevoelens, of het spelen van gevoelens die je niet hebt, emotiearbeid. Een grote studie onder ruim 2.500 werkenden (Journal of Applied Psychology) liet zien dat mensen die zich oprecht inspanden om positief met collega’s om te gaan meer steun en vertrouwen kregen. Wie veel veinsde en zichzelf voortdurend bijstuurde, raakte juist uitgeput.
Eerlijk is wel dat het bewijs het sterkst is voor oprechtheid bij positieve emoties. Bij negatieve emoties hangt het effect af van hoe en wanneer je ze uit. Dat pleit voor aandacht en timing, niet voor alles ongefilterd delen.
De HSP-mannen
Hoogsensitieve mensen (HSP) verwerken prikkels dieper. Elaine Aron beschrijft dat met het acroniem DOES: diepe verwerking, snelle overprikkeling, emotionele reactiviteit en empathie, en het opmerken van subtiele signalen. Naar schatting gaat het om grofweg een vijfde van de bevolking.
Voor ons als hooggevoelige mannen komt daar vaak iets bij. We hebben vaak geleerd dat stoer doen de norm is en dat gevoel iets is om te verbergen. Wie dieper voelt en meer opmerkt, en dat ook nog wegstopt, draagt dubbel. Dat is de tragiek bij veel HSP mannen.
Die gevoeligheid is natuurlijk ook positief. Hoogsensitieve collega’s merken vaak als eerst dat de sfeer kantelt en zien risico’s eerder. Het is geen vrijbrief: wie zijn triggers kent, op tijd pauzeert en zegt wat nodig is, maakt iemand ander niet verantwoordelijk voor het eigen gevoel.
Wat de HR-wereld zegt
In de HR-wereld is emotionele intelligentie inmiddels een standaardthema. Uit een onderzoek waarover HR Praktijk bericht, zegt 83 procent van de organisaties dat medewerkers met een hoge emotionele intelligentie in de komende jaren een voorwaarde voor succes zijn. Slechts 42 procent geeft daar echter training in aan het senior management. Een overzichtsstudie van Tilburg University (2025), gebaseerd op 101 onderzoeken, laat zien dat de emotionele intelligentie van leiders samenhangt met relationeel leiderschap, welzijn en prestaties.
Ook over kwetsbaar leiderschap wordt veel geschreven. Het advies is steeds dat leidinggevenden hun emoties mogen laten zien, mits ze dat professioneel doen en grenzen bewaken. Brené Brown stelt dat kwetsbaarheid zonder grenzen geen kwetsbaarheid is.
Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (CBS en TNO) had in 2023 ongeveer 19 procent van de werknemers burn-outklachten. TNO rekent voor dat werknemers in 2023 samen 14,3 miljoen dagen verzuimden door psychosociale arbeidsbelasting, en 27 procent had te maken met een conflict op het werk. Emoties gewoon negeren lost het niet op. Ruimte maken om daar over te praten kan helpen om problemen wat eerder te zien.
Menselijk, met grenzen
Emoties op het werk bespreekbaar maken is geen kwestie van alles maar over de bühne gooien. Een paar praktische uitgangspunten:
- Benoem de dingen, in plaats van af te reageren. Bijvoorbeeld: Een collega gooit op het laatste moment je planning om. Afreageren is dan kortaf antwoorden of mopperend weglopen. Veel beter is het te benoemen, door iets te zeggen als: “Dit komt bij me binnen als stress, want mijn week was al ingedeeld. Laten we samen kijken wat haalbaar is.”
- Kies het juiste moment en plek. Niet alles hoeft in de teammeeting. Een rustig gesprek onder vier ogen is vaak beter.
- Wat heeft de ander nodig? Vraag dat uit. De één wil even praten, de ander wil gewoon met rust gelaten worden. Dwing het niet af.
- Respecteer de verschillen die er zijn. Niet iedereen wil emoties delen. Kwetsbaarheid is een uitnodiging, geen verplichting. Elk mens is anders, met verschillende behoeftes.
- Neem een pauze als het je teveel wordt. Zeg dat je het gesprek later oppakt, en doe dat ook.
- En als leidinggevende: geef het juiste voorbeeld. Geef toe dat je iets spannend vindt, en reageer rustig en zonder oordeel als anderen hun gevoel laten zien.
Tot slot
Professioneel en menselijk gedrag sluiten elkaar niet uit. Een werkvloer waar je je gevoel niet hoeft te verstoppen en er verantwoordelijk mee omgaat, is veiliger, eerlijker en vaak ook nog eens productiever. Voor ons als HSP mannen maakt dat extra verschil, omdat wij vaak al jaren getraind hebben in het wegstoppen van wat we voelen.
